KIJUE KILIMO BORA CHA MAHARAGE

Muonekano wa zao la maharage shambani 

.................................... 

MAHARAGE ni lishe ya pili kwa umuhimu nchini Tanzania baada ya mahindi. Maharage yanaweza kuliwa yakiwa machanga (mateke) au yakiwa mabichi au yamekauka baada ya kukomaa. Ni chanzo muhimu cha protini kwa binadamu na husaidia udongo katika utengenezaji wa madini ya nitrogen kupitia mizizi yake, ambayo husaidiana na bakteria wa rhizobium kwenye udongo. Nitrogen ni muhimu kwa ukuaji na uzalishaji wa mahindi. 

Kwa miaka mingi, maharage yamekuwa yakilimwa kwa matumizi ya nyumbani, lakini soko lake limekua, na mahitaji yake yanazidi kuongezeka. Hii imesababisha kuongezeka kwa uzalishaji na biashara ya maharage nchini na nje ya nchi. 

#### Matumizi ya Maharage 

Maharage hutumika kama chakula cha binadamu na majani yake hutumika kama chakula cha mifugo. Katika chakula cha binadamu, maharage hutumika kama kiambatanisho (mboga) cha vyakula vingine kama vile wali au ugali. 

Faida za Maharage: 

a) Mbegu:

Mbegu za maharage zina viwango vingi vya protini muhimu kwa kujenga mwili. Pia zina madini ya magnesium, chuma, Vitamin B1 (Thiamin), na Vitamin K, ambazo husaidia katika afya ya moyo na kumbukumbu. Maharage pia husaidia kupunguza cholesterol mwilini na viwango vya sukari kwenye damu, hivyo ni muhimu kwa watu wenye kisukari. 

b) Majani:

Majani ya maharage hutumika kama mboga, na katika baadhi ya jamii, majani mateke huandaliwa kama mchicha au mboga nyingine. 

Upandaji wa Maharage 

1. Mbegu:

   Upandaji unapaswa kufanyika katika muda muafaka ili kupata maji ya kutosha. Kuna aina nyingi za maharage, kama vile Rojo, Mshindi, Pesa, SUA 90, na Canadian Wonder. Inashauriwa kupanda maharage kwa umbali wa (50×20) cm. 

2. Mbolea:

   Maharage huhitaji virutubisho kama phosphorous na potassium. Ni muhimu kutumia mbolea hai ambazo zinasaidia viumbe hai katika udongo. 

3. Magugu:

   Inashauriwa kupalilia mimea kabla ya maua. Kupanda kwa kuzunguka husaidia kupunguza uwezekano wa magugu. 

4. Wadudu na Magonjwa:

   Maharage hushambuliwa na wadudu na magonjwa. Kuzuia wadudu ni muhimu, na kubadilisha aina ya mimea husaidia kupunguza uwezekano wa wadudu kuongezeka. 

5. Kukomaa na Kuvuna:

   Maharage ya kijani yanatakiwa yavunwe kabla ya punje kuwa kubwa. Maharage makavu huvunwa mara tu yanapofikia kiwango cha kukomaa. 

6. Kilimo Mchanganyiko:

   Inashauriwa kupanda maharage pamoja na mimea mingine kama mahindi, kwani husaidia kusambaza madini ya nitrogen. 

 Gharama za Kupanda Maharage 

Gharama za kupanda ekari moja ya maharage zinaweza kutofautiana kulingana na mambo kadhaa kama vile bei ya mbegu, mbolea, na gharama za kazi. Hapa kuna makadirio ya gharama: 

1. Gharama za Mbegu:

   - Kiasi: 25,000 - 40,000 TZS (kulingana na aina ya mbegu) 

2. Gharama za Mbolea:

   - Kiasi: 50,000 - 100,000 TZS (mbolea hai na kemikali) 

3. Gharama za Maji:

   - Kiasi: 30,000 - 50,000 TZS (kama inahitajika) 

4. Gharama za Kazi:

   - Kiasi: 40,000 - 80,000 TZS (kulima, kupanda, na kudumisha) 

5. Gharama za Ulinzi:

   - Kiasi: 20,000 - 40,000 TZS (kuzuia wadudu na magonjwa) 

Jumla ya Gharama 

Kwa hivyo, jumla ya gharama za kupanda ekari moja ya maharage inaweza kuwa kati ya Sh.195,000  hadi Sh. 410,000 kutegemea na masharti na mbinu za kilimo zinazotumika. Ni muhimu kufanya utafiti wa kina kabla ya kuanzisha kilimo ili kupata gharama halisi.