KIELEWE KILIMO BORA CHA NJEGERE
...............................
Na Mwandishi Wetu
Njegere ni zao la jamii ya mikunde ambalo linazidi kupata umaarufu kutokana na lishe yake yenye protini nyingi, faida zake kwa afya, na pia soko lake lenye faida.
Zao hili linaweza kulimwa kwa ajili ya matumizi ya nyumbani au kibiashara.
Njegere pia husaidia kurutubisha udongo kutokana na uwezo wake wa kunyonya nitrojeni kutoka angani kupitia vinasaba vinavyopatikana kwenye mizizi yake.
Mwongozo huu unalenga kuwaelekeza wakulima jinsi ya kufanikisha kilimo cha njegere, kuanzia maandalizi ya shamba, kupanda, utunzaji wa mimea, mavuno, na masoko.
Aina za Njegere
Kuna aina nyingi za njegere ambazo zinaweza kulimwa kulingana na soko, hali ya hewa, na upendeleo wa mkulima:
Njegere za kawaida (Green peas) – Hizi ni njegere ambazo zinaweza kuliwa mbichi, kutumika kwenye supu, au kupikwa kama mboga.
Njegere kavu (Dried peas) – Hizi ni njegere ambazo huvunwa na kukauka, kisha kuhifadhiwa kwa matumizi ya muda mrefu. Njegere hizi zinaweza kupikwa au kutumika kutengeneza unga wa njegere.
Hali ya Hewa na Udongo Unaofaa kwa Kilimo cha Njegere
Njegere ni zao linalostawi katika maeneo yenye hali ya hewa ya wastani. Mazingira na udongo wenye sifa bora ni muhimu kwa mafanikio ya kilimo cha njegere.
Hali ya Hewa: Njegere hustawi vizuri kwenye hali ya joto ya wastani wa nyuzi joto 10°C hadi 25°C. Joto kali au baridi kali linaweza kuathiri uzalishaji wake. Kwa hivyo, inafaa kulimwa mwanzoni mwa msimu wa mvua au wakati wa kipindi cha mvua za wastani.
Mvua: Njegere inahitaji mvua ya wastani ya milimita 600 hadi 900 kwa msimu. Hata hivyo, ni muhimu kuhakikisha kuwa maji hayatui shambani, kwani njegere haiwezi kuvumilia udongo unaotuamisha maji.
Udongo: Njegere hustawi kwenye udongo wenye rutuba, usio na asidi nyingi, na wenye uwezo mzuri wa kupitisha maji. Udongo wenye pH ya kati ya 5.5 hadi 7.5 unafaa zaidi kwa kilimo cha njegere. Udongo wa tifutifu mchanga au mchanganyiko wa tifutifu na mfinyanzi ni bora zaidi kwa zao hili.
Maandalizi ya Shamba kwa Kilimo cha Njegere
Kulima Shamba – Ni muhimu kulima shamba mapema ili kutoa nafasi kwa udongo kupumua na kuondoa mabaki ya mimea iliyopita. Udongo unapaswa kulimwa kwa kina cha sentimita 20 hadi 30 ili kuwezesha mizizi ya njegere kupenya vizuri.
Kuweka Mbolea – Kabla ya kupanda, ni muhimu kuweka mbolea ya samadi au mboji ili kuboresha rutuba ya udongo. Mbolea za viwandani kama NPK zinaweza kuongezwa kama udongo una upungufu wa virutubisho. Kwa kuwa njegere ni zao la jamii ya mikunde, lina uwezo wa kujilisha kwa kunyonya nitrojeni kutoka angani, hivyo kiasi cha mbolea ya nitrojeni kinapaswa kuwa kidogo.
Kuweka Mitaro au Matuta – Katika maeneo yenye mvua nyingi, matuta au mitaro inaweza kuundwa ili kuzuia maji kutuama shambani na kuathiri mimea.
Kupanda Njegere
Kupanda njegere ni hatua muhimu sana katika kilimo hiki. Hapa kuna hatua za kufuata:
Mbegu Bora – Chagua mbegu bora kutoka kwa wasambazaji waliothibitishwa au vituo vya utafiti wa kilimo. Mbegu bora zina uwezo wa kutoa mavuno mengi na zina ustahimilivu dhidi ya magonjwa na wadudu.
Kina cha Kupanda – Mbegu za njegere zinapaswa kupandwa kwa kina cha sentimita 3 hadi 5 kwenye udongo. Kupanda mbegu kwa kina kinachofaa kunasaidia kuota vizuri na kupunguza hatari ya mbegu kuangamizwa na wadudu au ukosefu wa unyevu.
Nafasi ya Kupanda – Njegere zinapaswa kupandwa kwa nafasi ya sentimita 30 kati ya mistari na sentimita 10 hadi 15 kati ya mimea. Nafasi hii inasaidia mmea kukua vizuri na kuzuia ushindani wa virutubisho.
Wakati wa Kupanda – Njegere zinapaswa kupandwa mwanzoni mwa msimu wa mvua ili kuhakikisha kuwa mimea inapokea unyevu wa kutosha wakati wa hatua muhimu za ukuaji.
Utunzaji wa Shamba la Njegere
Kupalilia – Palizi ya mara kwa mara inahitajika ili kuzuia magugu kushindana na njegere kwa virutubisho na maji. Wakulima wanashauriwa kupalilia kwa mkono au kutumia dawa za kuulia magugu zinazofaa kwa mazao ya jamii ya mikunde.
Kuweka Mbolea ya Ziada – Ikiwa udongo unaonekana kuwa na upungufu wa virutubisho, mbolea ya ziada inaweza kuwekwa baada ya mimea kuota. Hata hivyo, ni muhimu kutozidisha kiasi cha nitrojeni kwani njegere yenyewe huzalisha nitrojeni kutoka angani.
Umwagiliaji – Ikiwa mvua haitoshi, umwagiliaji wa ziada unahitajika. Mimea inapaswa kumwagiwa maji kwa wastani ili kuhakikisha kuwa unyevu wa udongo unatosha kukidhi mahitaji ya mmea.
Kudhibiti Wadudu na Magonjwa – Wadudu kama vile vidukari, funza wa mabua, na magonjwa kama vile ukungu wa unga (powdery mildew) na bakteria mwasho yanaweza kuathiri njegere. Matumizi ya dawa za kuzuia wadudu na magonjwa ni muhimu ili kulinda mimea na kuhakikisha mavuno bora. Ni muhimu kuchagua dawa zinazofaa kwa mimea ya mikunde na kuzingatia vipimo vinavyoshauriwa.
Mavuno ya Njegere
Njegere zinavunwa kulingana na aina ya njegere unazolima. Kwa njegere za kawaida, mavuno yanaweza kuanza baada ya miezi 2 hadi 3, wakati njegere zimekomaa lakini bado zina rangi ya kijani.
Kwa njegere zinazolengwa kwa soko la kavu, mavuno hufanyika baada ya miezi 4 hadi 5, wakati maganda yamekauka na nafaka zimekomaa kikamilifu.
Njegere zinapaswa kuvunwa kwa uangalifu ili kuepuka kuharibu mimea.
Baada ya mavuno, njegere zinapaswa kukaushwa vizuri kabla ya kuhifadhiwa au kupelekwa sokoni ili kuzuia kuoza.
Soko la Njegere
Soko la Ndani
Njegere ina soko kubwa katika maeneo ya mijini na vijijini, hasa kwa matumizi ya nyumbani na biashara za upishi.
Wakulima wanaweza kuuza njegere katika masoko ya rejareja au moja kwa moja kwa wasindikaji wa chakula.
Soko la Nje
Kwa wakulima wanaolenga kuuza nje, soko la njegere limekua, hasa kwa nchi zinazotafuta njegere mbichi au kavu.
Njegere mbichi zinahitajika katika masoko ya Ulaya na Mashariki ya Kati, na njegere kavu zinaweza kusafirishwa kwa wingi kwenda nchi mbalimbali duniani.
Ni muhimu kuhakikisha kuwa njegere zinazouzwa nje zinakidhi viwango vya kimataifa vya ubora na usalama wa chakula.
Faida za Kiuchumi na Kiafya za Kilimo cha Njegere
Kipato kwa Wakulima – Njegere ni zao lenye faida kubwa kutokana na soko lake la ndani na nje. Wakulima wanaweza kupata kipato kizuri kutokana na mauzo ya njegere mbichi au kavu.
Usalama wa Chakula – Njegere ni chanzo bora cha protini, hivyo inachangia kwa kiasi kikubwa katika kuboresha lishe ya jamii. Zao hili linaweza kuchanganywa na vyakula vingine kuongeza thamani ya lishe.
Rutubisha Udongo – Njegere husaidia kurutubisha udongo kwa sababu ya uwezo wake wa kunyonya nitrojeni kutoka angani na kuingiza kwenye udongo kupitia mizizi yake.
Hitimisho
Kilimo cha njegere Tanzania ni fursa nzuri kwa wakulima wa eneo la Afrika Mashariki.
Kwa kufuata mbinu bora za kilimo, wakulima wanaweza kufanikisha mavuno mengi na kupata kipato kizuri sokoni.
Pia, njegere ni zao lenye faida kwa kuboresha lishe ya jamii na kurutubisha udongo kwa kilimo endelevu.
Kwa mawasiliano zaidi kuhusu kilimo cha njegere wasiliana na Mtaalam Mr, Kisena kwa namba 0679281820
No comments